Globalisering is in de meest brede definitie de toename van internationale relaties en stromen op allerlei gebied: kapitaal (investeringen, beleggingen, geldovermakingen), mensen (migranten, toeristen), goederen (auto’s, kleding, voedsel, halffabrikaten, grondstoffen), ideeën (kennis, onderwijs, wetenschap) en culturen (film, muziek, leefstijlen, consumptiepatronen).
Door globalisering zijn steeds meer mensen, gebieden, landen en bedrijven met elkaar verbonden geraakt en deel uit gaan maken van een samenhangend wereldsysteem. Transnationale organisaties zijn een grotere rol gaan spelen in de internationale vraagstukken die bij globalisering horen, zoals het organiseren van vrijhandel en het bestrijden van klimaatverandering. Om deze wereld te kunnen begrijpen en daarin te kunnen functioneren is het van belang een besef te hebben van de mondiale patronen van uitwisseling, van de onderlinge afhankelijkheid van mensen op deze wereld, van de complexiteit van al die relaties en de bijbehorende machtsverhoudingen.
Het verwerven van enig inzicht in globaliseringsprocessen en in de gevolgen daarvan voor burgers in diverse landen is dus een wezenlijk bestanddeel van de vorming tot wereldburger. Bij debatten over globalisering zijn vaak fundamentele waarden in het geding, zoals rechtvaardigheid, gelijkwaardigheid, openheid en tolerantie, solidariteit en ecologisch verantwoord handelen. Enige historische kennis is hierbij ook belangrijk voor de wereldburger: hoe de samenhangen in de wereld zich hebben ontwikkeld vanaf het tijdperk van kolonialisme en imperialisme tot in de huidige tijd van vrijhandel en een ‘nieuwe’ wereldorde. Globalisering stelt de internationale gemeenschap voor veel uitdagingen, maar het is ook een proces dat miljoenen mensen meer welvaart heeft gebracht en dat fascinerende gevolgen heeft, zoals op het vlak van technologische vooruitgang en culturele uitwisseling.
Er zijn drie aspecten gekozen om het thema globalisering te belichten:
- De steeds intensievere wereldwijde economische relaties met multinationale ondernemingen, handelsstromen, internationaal geldverkeer en wereldsteden die zich manifesteren als economische knooppunten. Gekozen venster: Sjanghai.
- Mondiale migratiestromen, de effecten hiervan in herkomst- en bestemmingsgebieden en het moeizame debat over kanalisering van de internationale migratie. Gekozen venster: Ceuta, de Spaanse exclave in Marokko.
- De culturele uitwisseling op wereldschaal, waarbij verrijkende nieuwe patronen en mengvormen ontstaan in muziek, beeldende kunst, voeding, mode, enzovoorts. Gekozen venster: de djembé.
