Het bekende Brundtland-rapport uit 1987, Our common future, is een mijlpaal geweest in het denken over duurzame ontwikkeling. Hierin werd dit ideaal gedefinieerd als een “ontwikkeling die aansluit op de behoeften van het heden zonder het vermogen van toekomstige generaties om in hun eigen behoeften te voorzien in gevaar te brengen”. De aandacht hiervoor hangt uiteraard samen met het internationale besef dat de moderne wereld zich bepaald niet duurzaam ontwikkelt. Zeker de laatste jaren wordt dit pijnlijk duidelijk. Het klimaat verandert doordat de wereldbevolking het natuurlijke broeikaseffect ingrijpend versterkt. Grondstoffen zoals olie, steenkool en gas worden steeds duurder omdat ze schaarser worden, mede vanwege de enorme vraag vanuit China, India en andere delen van de wereld die zich economisch snel ontwikkelen. Het wordt ook moeilijker om in de vraag naar voedsel te voorzien van de groeiende en voor een deel welvarender wereldbevolking.
Duurzame ontwikkeling – eerder een wens dan een trend – kan breed worden opgevat: men kan zich met recht afvragen of de ontwikkeling van de wereld ‘duurzaam’ is in politiek, sociaal, economisch of cultureel opzicht. Maar hier beperken we ons tot duurzaamheid in engere zin: de relatie tussen de mensheid en de aarde die zij bewoont. Daarbij valt met name te denken aan de klimatologische gesteldheid, de voorraad aan natuurlijke hulpbronnen en de biodiversiteit.
Oriëntatie op vraagstukken van duurzame ontwikkeling vormt een wezenlijk onderdeel van de vorming tot wereldburger. De grote kwesties die zich hier voordoen raken het overleven van alle mensen. Bij het denken en handelen in relatie tot duurzaamheid zijn bovendien fundamentele waarden in het geding: solidariteit (zowel met andere aardbewoners in het heden als met toekomstige generaties), een harmonieuze en respectvolle verhouding van de mens tot de natuur, en het nadenken over een ‘verantwoorde’ levensstijl. Welke technologische innovaties, aanpassingen in de eigen levensstijl en vormen van internationale samenwerking zijn nodig om de overgang te maken naar een meer duurzame wereld? Ook een kennisbasis is noodzakelijk om tot een adequaat inzicht te kunnen komen in de factoren die bepalend zijn voor duurzame ontwikkeling: van bevolkingsgroei tot de verantwoording winning van natuurlijke hulpbronnen, van internationaal beleid tot technologische vernieuwing.
Er zijn drie aspecten gekozen om het thema duurzame ontwikkeling te belichten:
- Bevolkingsgroei en verstedelijking in relatie tot beschikbaarheid van natuurlijke hulpbronnen, milieukwaliteit en de mogelijkheden voor een meer duurzame ontwikkeling. Gekozen venster: Mexico-stad.
- De beschikbaarheid van strategische natuurlijke hulpbronnen zoals zoet water, landbouwgrond of energiebronnen, en de mogelijkheden om schaarse hulpbronnen beter te verdelen. Gekozen venster: drinkwater in het Midden-Oosten.
- Klimaatverandering, het internationale beleid om het tempo hiervan te vertragen, de benodigde aanpassing aan klimaatverandering en de gevolgen voor verschillende delen van de aarde. Gekozen venster: de Noordpool.
