Mensen maken deel uit van gemeenschappen. Zo kan een moslima in Albanië zich deel voelen van de Umma, de gemeenschap van alle moslims in de wereld. Tegelijkertijd kan zij zich Albanese voelen, dus lid van de nationale gemeenschap, en daarnaast ook nog verbonden met de lokale gemeenschap, de familie en haar beroepsgroep. Zo hebben alle mensen een aantal groepen waarmee zij zich verbonden voelen en aan die sociale verbanden ontlenen zij voor een belangrijk deel hun identiteit.

Sociale identificatie, het gevoel ergens bij te horen, is een natuurlijke behoefte van mensen. Een gemeenschap kan niet goed functioneren als er niet een zekere mate van gemeenschapszin en saamhorigheid is. Ontbreekt zoiets, dan is het haast onmogelijk harmonisch samen te leven en conflicten vreedzaam op te lossen. Helaas wordt identiteit soms gemanipuleerd, veelal voor politieke doeleinden. Bekende voorbeelden zijn nationalisme en racisme, waarbij tegenover de ‘wij’-groep van de gemeenschap een ‘zij’-groep wordt geconstrueerd die beladen is met stereotypen en vijandbeelden. In de internationale geschiedenis zijn er tal van voorbeelden van een dergelijke polarisatie tussen sociale identiteiten. Er zijn al veel oorlogen uit voortgekomen en ook tegenwoordig nog vormen nationalisme, etnische tegenstellingen en religieus geïnspireerde vijandbeelden een belangrijke bron van conflicten, zowel tussen landen als tussen bevolkingsgroepen binnen een land.

Bij de vorming tot wereldburgerschap is het nadenken over identiteit en over vraagstukken in de wereld die met identiteit (en het manipuleren ervan) te maken hebben, van groot belang. In positieve zin vertegenwoordigt sociale identiteit belangrijke waarden voor elk mens: het gevoel ergens bij te horen, gemeenschapszin, eigenwaarde. In negatieve zin kan het wij-zijdenken gevaarlijke conflicten oproepen. Daarom is het stimuleren van belangstelling en respect voor andere identiteiten, of het nu gaat om religieuze, nationale of transnationale identificaties, een belangrijk element.

Er zijn drie aspecten gekozen om het thema identiteit te belichten:

• Religieuze identiteit als inspiratiebron in het leven van miljarden mensen op aarde en soms helaas ook als bron van binnenlandse en internationale conflicten. Gekozen venster: hindoeïsme.
• Nationale identiteit, niet als een vaststaand gegeven, maar als een proces waarbij in het samenspel tussen de staat en de mensen in een land de nationale laag van identificatie steeds van karakter verandert. Gekozen venster: Spaanse tradities.
• Het harmonieus samenleven in een gemeenschap van mensen met heel verschillende etnische en religieuze identiteiten. Gekozen venster: Paramaribo.