Europees prikkeldraad in Noord-Afrika symboliseert de pijnlijke dilemma’s van internationale migratie. Ceuta is een bijzonder stukje buitengrens van de Europese Unie. De Spaanse exclave in Noord-Afrika is omringd door Marokkaans grondgebied. Bij Spanjaarden is Ceuta in trek voor dagtochtjes, omdat je er belastingvrij kunt kopen. Marokko betwist de Spaanse aanwezigheid en ziet Ceuta als haar territorium.

Maar Ceuta komt vooral in het nieuws omdat het een belangrijke bestemming is voor Afrikaanse migranten die naar Europa willen. Migranten proberen ongezien de stad binnen te komen om vervolgens met de veerboot Spanje te bereiken. Om dat te voorkomen heeft Spanje een drie meter hoog hek met prikkeldraad rondom de exclave gebouwd. Wachtposten en patrouilles bewaken de grens. ’s Nachts is het hek hel verlicht en wordt er met sensoren en camera’s toezicht gehouden. Daarmee is de grens rond Ceuta een van de zwaarst bewaakte buitengrenzen van de EU.

Het grenshek rond Ceuta staat symbool voor ‘Fort Europa’. Terwijl de mogelijkheden om tussen de landen van de Europese Unie te migreren groter zijn geworden, is het steeds moeilijker om Europa binnen te komen teneinde zich daar te vestigen. Europese landen openen wel hun grenzen voor (hoog)geschoolde arbeidskrachten waar een tekort aan is, zoals verpleegsters, wetenschappers en gespecialiseerde technici. Ook laat Europa politieke vluchtelingen toe. Maar de meestal ongeschoolde, arme Afrikaanse migranten behoren niet tot de uitverkorenen. Deze ‘economische vluchtelingen’ worden door veel Europeanen gezien als een bedreiging voor hun eigen positie. Deze gevoelens en de angst voor een vloedgolf van migranten houden het beleid van een Fort Europa in stand.

Toch klinken in politieke kring geregeld pleidooien om tot een gereguleerde toelating van arbeidsmigranten te komen. Hoewel Europa en ook de Verenigde Staten angstvallig hun zuidgrens bewaken, hoeft migratie niet alleen als een probleem gezien te worden. Migranten doen bijvoorbeeld werk dat de eigen inwoners niet willen doen. Ook leidt de komst van migranten tot culturele diversiteit, die creativiteit en innovatie kan bevorderen. Bovendien sturen migranten geld naar familieleden in hun land van herkomst. Volgens de Wereldbank is dat een belangrijke impuls voor de ontwikkeling van achtergebleven regio’s. De omvang van deze gelden overtreft ruimschoots de hoeveelheid officiële ontwikkelingshulp.