Het ijs op de Noordpool smelt. Satellietfoto’s van de afgelopen twee decennia tonen aan dat de omvang van de ijskap snel afneemt. Als het smelten in dit tempo doorgaat, zal het niet lang meer duren voordat de noordelijke zeeroute naar Azië in de zomer bevaarbaar is. De schattingen kwamen eerst uit op 2070, toen op 2030 en nu berekenen sommige computermodellen al een ijsvrije Noordpool vanaf de zomer van 2013. De opwarming van de aarde, veroorzaakt door het versterkte broeikaseffect, is verantwoordelijk voor het smelten van het poolijs. Het broeikaseffect wordt versterkt door de uitstoot van CO2- en andere gassen door industrieën, energiecentrales en auto’s. Mondiaal probeert men afspraken te maken ter vermindering van de uitstoot van broeikasgassen. Het Kyoto-protocol is inmiddels van kracht, maar zonder ondertekening van grote vervuilers als China en de Verenigde Staten, die schade voor hun economieën vrezen.
Door de klimaatverandering stijgt wereldwijd de zeespiegel. Dat heeft ingrijpende gevolgen voor mens en dier. De ijsbeer bijvoorbeeld verliest grote delen van zijn habitat. De mens wordt in laaggelegen gebieden bedreigd door de stijgende zeespiegel. Schattingen lopen uiteen van een paar centimeter tot anderhalve meter. De zwaarste klappen dreigen in ontwikkelingslanden te vallen, omdat daar de middelen ontbreken om adequate maatregelen te treffen.
Nederland is, net als bijvoorbeeld Bangladesh, een dichtbevolkte en laaggelegen rivierdelta. Anders dan Bangladesh beschikt Nederland echter over de middelen om zich te wapenen tegen de zeespiegelstijging. De zogenoemde Deltacommissie constateerde in 2008 dat het veiligheidsniveau achter de Nederlandse dijken met minimaal een factor tien verhoogd moet worden. Sterkere dijken en meer zand voor de kust zijn mogelijke oplossingen. De kosten ervan schatte de commissie op jaarlijks 1 tot 1,5 miljard euro, nog geen half procent van het bruto nationaal product.
Voor Bangladesh liggen de zaken anders. Het bruto nationaal product van dat land is nog geen tiende van dat van Nederland, terwijl er bijna tien keer zoveel mensen worden. Het land heeft geen geld om de kustlijn van 575 kilometer goed te beveiligen. Nu al wordt Bangladesh geregeld geteisterd door overstromingen; een verdere stijging van de zeespiegel zal rampzalige gevolgen hebben voor de bevolking. Hen rest eigenlijk alleen maar te vluchten. Daarmee is een nieuw fenomeen geïntroduceerd: de klimaatvluchteling.
